Yerli ve Yabancı Bilim Adamları

Fatin Gökmen Kandilli Rasathane

Posted on: Nisan 4, 2011

Kandilli Rasathanesi kurucusu ve ilk yönetmeni Fatin Gökmen
İLK RASATHANE VE SONRASI

Osmanlı dünyasında kurulan ilk rasathane Takiyeddin’in kurduğu İstanbul Rasathanesi’ydi. Sultan III. Murad’tan alınan irade ile kurulan rasathane, devrin şeyhülislâmının rasadın getireceği uğursuzluklardan bahsetmesi üzerine yine padişah emriyle yıktırıldı. 1868 yılında İstiklal Caddesi’nde bir apartmanda çalışmaya başlayan ikinci rasathane, Rasathane-i Amire de ilk kurulan rasathanenin akıbetine uğrayarak 31 Mart 1909 ayaklanmasında tahrip edildi.
Ayaklanma sonrası yeni kurulan hükümet Fatin Gökmen’i Rasathane-i Amire müdürü olarak tayin etti ve rasathane yeri bulmakla görevlendirdi. Gökmen (1878-1955) bugün rasathanenin bulunduğu İcadiye Tepesi’ne yerleşmeye karar verdi. Rasat çalışmaları burada 1911 yılında başladı. Muvakkithane ve müneccimbaşılık kurumlarının kaldırılmasıyla 1926 yılından itibaren Hicri takvimin hesaplanması görevi de rasathaneye verildi. 1982 yılında Boğaziçi Üniversitesi’ne bağlanan kurum, Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü adını aldı. Rasathane müdürü Gökmen görevi boyunca astronomi, matematik ve coğrafya tarihine ait belgeleri, gerek orijinal gerekse çeviri olarak yazılmış veya zamanın müneccimbaşıları tarafından hazırlanmış el yazmalarını kendi çabalarıyla biriktirdi ve zamanla ortaya değerli bir koleksiyon çıktı.
http://www.uzaybilimleri.net/rasathane%E2%80%99deki-el-yazmalari.html
Fatin Gökmen, bütün ömrünü, Kandilli Rasathanesi’ni geliştirmeğe hasretmiştir. Yaptırdığı binalardan birini de astronomi ile ilgili çok değerli yazma bir koleksiyon ihtiva eden rasathane kütüphanesine tahsis etmiştir. Kütüphaneye, Kitapçı Raif Yelkenci’yi memur ederek yazma astronomi kitaplarını topladığı gibi yerli ve yabancı bilim eserlerini de getirtmiştir. Bu kütüphane de onun muazzam bir eseridir. Fatin Gökmen, kütüphanedeki bütün kitapları incelemiş ve tavsiflerini tek tek birer kağıda yazıp ilgili kitabın içine koymuştur. Bu kütüphanenin fihristi yerindedir. Kütüphane’den başka eski gözlem aletlerinden meydana gelen bir de müze kurmuştur. Fatin Hoca, Arap ve Fars dillerini çok iyi biliyor, bu dillerde yazılan her eseri okuyup anlayabiliyordu. Başta Fransızca olmak üzere İngilizce ve Almanca’yı da o dillerde yazılmış eserleri okuyup anlayabilecek derecede biliyordu. Introduction to the History of Sciences adlı eseriyle bilim tarihinde çığır açan George Sarton 1952 yılında Türkiye’ye geldiğinde, Kandilli Rasathanesi’ni ziyaret edip, Fatin Hoca ile görüşmüştür.
Fatin Hoca’nın vefatından sonra, talebeleri ve tanıdıkları şahsiyetiyle ilgili pek çok yazı yazmışlardır. Hocası Zalih Zeki, “En mühim eserim, yetiştirdiğim Fatin Efendi’dir.”, talebesi Hüsnü Hamid Dilgan, “Teorik ve tatbiki astronomide derin bir vukuf ve sezişe sahibdi.”, bir talebesi “Salih Zeki Riyaziye okulunun mühim bir rüknüdür.”, İstanbul Üniversitesi Astronomi Enstitüsü Müdürü W.Gleissberg, “Türkiye’de astronomi ilmini tanıtan ve uzun müddet bu alanda çalışan bir ilim adamıdır.”, “Ragıp Akyavaş, “Salih Zeki’nin yetiştirmesi ve Dârülfunun’un ilk mahsulüdür. Düşünen kafası Salih Zeki’nin elinde gelişmiş ve Dârülfunun’un havasıyla bezenmişti.”
http://www.bilkent.edu.tr/~sertoz/turk/FatinGokmen.pdf
http://www.kandilli140yil.com/Tr/kandilli.asp?PageName=tarihce

http://www.bilimtarihi.org/eski/009.htm
http://astom.omu.edu.tr/as_kronoloji.html

1 Response to "Fatin Gökmen Kandilli Rasathane"

teşekkürler ödevime çok faydası oldu

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: